Sức Mạnh Quân Sự Iran Và Israel: Phân Tích Chuyên Sâu Về Tiềm Lực Và Chiến Lược Đối Đầu

Xung đột và căng thẳng giữa Iran và Israel đã trở thành một điểm nóng kéo dài, thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Cả hai quốc gia đều được đánh giá là những cường quốc quân sự tại Trung Đông, sở hữu tiềm lực đáng gờm, nhưng lại có những ưu thế chiến lược khác biệt. Trong khi Iran được hỗ trợ bởi một mạng lưới các nhóm vũ trang ủy nhiệm rộng lớn trải khắp khu vực, thì Israel lại có một đồng minh “hỗ trợ vô điều kiện” là Mỹ.

Phân tích sức mạnh quân sự Iran và Israel cho thấy một sự cân bằng phức tạp. Mặc dù sở hữu những lợi thế riêng, cả hai bên đều phải tính toán kỹ lưỡng các kịch bản leo thang vì sự can dự của các đồng minh và lực lượng ủy nhiệm có thể dẫn đến một cuộc xung đột toàn diện, vượt ra khỏi phạm vi biên giới quốc gia. Bài viết này sẽ đi sâu vào so sánh các chỉ số quân sự, ưu thế công nghệ, và vai trò của các lực lượng chiến lược hai bên.

Ảnh mở đầu so sánh sức mạnh quân sự Iran và Israel

So Sánh Về Quân Số Và Địa Lý Chiến Lược

Về mặt quân số, Iran nắm giữ lợi thế đáng kể với ước tính khoảng 1,2 triệu binh sĩ cùng hàng ngàn hệ thống pháo binh. Ngược lại, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) duy trì khoảng 750.000 quân nhân, trong đó một phần đang tham gia hoạt động tại Dải Gaza và một phần khác tập trung ở phía Bắc để đối phó với phong trào Hezbollah tại Lebanon.

Tuy nhiên, giới chuyên gia quân sự nhận định sự áp đảo về số lượng binh sĩ này không mang lại nhiều khác biệt đáng kể trên thực tế. Israel sở hữu hơn 3.000 xe tăng, gần gấp đôi so với Iran, cho thấy ưu thế vượt trội về hỏa lực và khả năng tác chiến cơ giới.

Đồ họa so sánh các chỉ số quân sự chính giữa Iran và Israel

Đặc điểm địa lý đóng vai trò then chốt trong việc định hình chiến lược xung đột. Israel và Iran bị ngăn cách bởi khoảng cách gần 965 km theo đường chim bay, qua các quốc gia Syria, Iraq, Jordan và Ả Rập Saudi. Khoảng cách địa lý lớn này đồng nghĩa với việc kịch bản xung đột trên bộ gần như không thể xảy ra. Hơn nữa, bất kỳ nỗ lực nào của Iran nhằm điều động quân qua Iraq và Syria để tiếp cận Israel sẽ vấp phải sự phản ứng tức thì từ Mỹ. Tương tự, khả năng hải chiến cũng rất thấp.

Do đó, các hoạt động giao tranh tiềm tàng giữa hai bên nhiều khả năng sẽ tập trung vào không quân, tên lửa và máy bay không người lái (UAV) tầm xa.

Bản đồ thể hiện khoảng cách địa lý giữa Israel và Iran

Ưu Thế Không Quân Của Israel Và Kho Tên Lửa Uy Lực Của Iran

Lực lượng Không quân Israel (IAF)

Lực lượng Không quân Israel (IAF) được đánh giá là chiếm ưu thế rõ rệt. Israel sở hữu “những chiến đấu cơ tốt nhất do Mỹ sản xuất,” bao gồm máy bay tàng hình F-35 tiên tiến, cùng với các biến thể F-15 và F-16 được thiết kế đặc biệt theo yêu cầu của IAF. Tổng cộng, Israel có khoảng 460 máy bay quân sự, nhiều hơn khoảng 100 chiếc so với đối thủ.

Tiêm kích tàng hình F-35, một trong những chiến đấu cơ hiện đại nhất của Israel

Sức mạnh Tên lửa và UAV của Iran

Ngược lại, Lực lượng Không quân Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIAF) chủ yếu sử dụng các chiến đấu cơ thế hệ cũ như F-14 Tomcat, bên cạnh các dòng máy bay do Nga và Trung Quốc sản xuất. Mặc dù đã đặt mua phi đội tiêm kích Su-35 từ Nga để củng cố năng lực tác chiến, nhưng những chiếc này vẫn chưa được bàn giao.

Tuy nhiên, Iran nắm giữ lợi thế lớn về tên lửa và UAV. Kho tên lửa và UAV của Tehran được đánh giá là “có số lượng lớn và đa dạng nhất Trung Đông,” với khả năng thực hiện các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào lãnh thổ Israel. Mặc dù Israel sở hữu hệ thống phòng không đa tầng mạnh mẽ (như Iron Dome và David’s Sling), giới chuyên gia vẫn khẳng định hệ thống này không phải là không thể xuyên thủng và có thể bị áp đảo bởi các đợt tấn công tên lửa quy mô lớn, phối hợp.

Kho tên lửa và UAV được đánh giá là đa dạng và số lượng lớn nhất khu vực Trung Đông của Iran

Mạng Lưới Lực Lượng Ủy Nhiệm Của Iran

Lợi thế chiến lược lớn nhất của Iran nằm ở mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm được trang bị tốt và trải rộng khắp Trung Đông, giúp nước này có thể tác động đến Israel mà không cần tấn công trực tiếp.

• Hezbollah (Lebanon): Đây là lực lượng nguy hiểm nhất, có khả năng chuyển đổi hàng ngàn rốc-két thành tên lửa có độ chính xác cao và tự sản xuất UAV. Hezbollah sở hữu kho vũ khí đa dạng, bao gồm hệ thống chống tăng và phòng không, cùng hàng ngàn UAV.
• Houthi (Yemen): Lực lượng này đã và đang tấn công Israel, thể hiện sự ủng hộ đối với người Palestine, đồng thời gây ra tác động đáng kể lên thương mại toàn cầu thông qua các cuộc tấn công ở biển Đỏ. Houthi sở hữu năng lực tên lửa đáng kể.
• Syria: Iran đã chuyển tên lửa dẫn đường và năng lực sản xuất vũ khí đến các khu phức hợp ngầm tại Syria, hỗ trợ chính phủ Tổng thống Bashar al-Assad. Lực lượng Phòng vệ Quốc gia Syria (NDF) cũng được Iran hỗ trợ thành lập.
• Iraq: Lực lượng vũ trang thân Iran như Kata’ib Hezbollah (KH) và các nhóm vệ tinh đã nhiều lần tấn công các căn cứ có lính Mỹ đồn trú tại Iraq.

Nếu giới lãnh đạo Iran ra lệnh phối hợp, các cuộc tấn công đồng loạt từ những nhóm này sẽ tạo áp lực to lớn lên Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và làm tê liệt mạng lưới phòng không của Israel, tạo điều kiện thuận lợi cho một cuộc tấn công tên lửa tầm xa từ Iran.

Các chiến binh Houthi ở Yemen, một lực lượng ủy nhiệm quan trọng của Iran

Đồng Minh Hỗ Trợ Chiến Lược Của Israel: Vai Trò Của Mỹ

Đồng minh quan trọng nhất của Israel là Mỹ, quốc gia cung cấp sự hỗ trợ quân sự, tài chính và chính trị vô điều kiện.

• Hỗ trợ Quân sự và Công nghệ: Israel là khách hàng quốc tế đầu tiên của F-35 và đang trong quá trình mua 75 chiếc, phần lớn được thanh toán nhờ hỗ trợ của Mỹ. Washington cũng đóng vai trò then chốt trong việc phát triển và trang bị các hệ thống phòng không tiên tiến của Israel như Iron Dome (Vòm Sắt) và hệ thống David’s Sling (được thiết kế để bắn hạ rốc-két ở khoảng cách lên đến 200 km).
• Hỗ trợ Chính trị và Ngoại giao: Mỹ nhiều lần sử dụng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc để ngăn chặn những nghị quyết chỉ trích Israel.
• Sự hiện diện Quân sự: Mỹ duy trì sự hiện diện quân sự đáng kể trong khu vực. Gần đây, Mỹ đã điều thêm các tàu khu trục trang bị hệ thống Aegis chống tên lửa đạn đạo và nhóm tác chiến tàu sân bay USS Dwight Eisenhower về phía Bắc qua Biển Đỏ, hướng tới Israel. Lực lượng này, bao gồm cả tàu chiến, máy bay chiến đấu và hàng chục ngàn binh sĩ Mỹ, đóng vai trò như một lực lượng răn đe và hỗ trợ tiềm năng.

Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Dwight Eisenhower của Hải quân Mỹ

Phân Tích Các Kịch Bản Xung Đột Tiềm Năng

Nếu Iran và Israel không đối đầu bằng bộ binh do rào cản địa lý, các biện pháp trả đũa sẽ tập trung vào các hình thức sau:

Tấn công Trực tiếp bằng Tên lửa và UAV

Theo ông Jonathan Panikoff (Giám đốc Sáng kiến An ninh Trung Đông Scowcroft tại Hội đồng Đại Tây Dương), Iran có thể xem một cuộc tấn công bằng đội máy bay không người lái cảm tử là cơ hội tốt nhất để khôi phục khả năng răn đe. Tuy nhiên, GS Wyn Bowen (King’s College London) cảnh báo rằng các cuộc tấn công trên không quy mô lớn sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng cho Iran, bao gồm cả sự can dự từ quân đội Mỹ.

Đại tá Mỹ về hưu Jonathan Sweet và chuyên gia an ninh Mark Toth nhấn mạnh, một cuộc tấn công trực tiếp có thể gây ra phản ứng dữ dội từ cả Israel và Mỹ. Khi đó, Israel có thể sử dụng các khí tài tầm xa như máy bay ném bom F-35, tên lửa đạn đạo liên lục địa tấn công sâu chính xác, hoặc tàu ngầm được trang bị vũ khí hạt nhân. Mỹ có thể huy động tên lửa hành trình, máy bay ném bom B-52, tàu ngầm và tàu sân bay. Các chuyên gia này cũng chỉ ra khả năng Israel nhắm vào các cơ sở hạt nhân của Iran như mục tiêu kép nhằm răn đe và đẩy lùi chương trình vũ khí hạt nhân.

Hệ thống phòng không Iron Dome (Vòm Sắt) của Israel ngăn chặn tên lửa

Tấn công Mạng và Ám sát

Để tránh xung đột toàn diện, Iran có thể chọn cách tiếp cận ít công khai hơn:

• Tấn công Mạng: Tăng cường các cuộc tấn công mạng vào cơ sở hạ tầng quan trọng của Israel, giảm thiểu rủi ro phản ứng vũ trang.
• Ám sát: Tiến hành các vụ ám sát nhằm vào cá nhân hoặc tấn công tài sản của Israel trên toàn thế giới. Đây là cách đáp trả giúp giảm thiểu rủi ro leo thang xung đột ra khu vực.

Bản đồ thể hiện vị trí đồn trú của các lực lượng ủy nhiệm thân Iran ở khu vực Trung Đông

Kết luận

Sức mạnh quân sự Iran và Israel cho thấy một sự đối đầu mang tính chất chiến lược sâu sắc. Israel trội hơn về công nghệ không quân và hỏa lực chính xác, được đảm bảo bằng sự hỗ trợ vững chắc từ Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực phòng không và công nghệ tàng hình. Ngược lại, Iran nắm ưu thế về quân số, đặc biệt là kho tên lửa và UAV quy mô lớn, cùng với mạng lưới lực lượng ủy nhiệm phân tán, tạo ra khả năng tấn công đa chiều, phi đối xứng.

Kịch bản xung đột toàn diện khó xảy ra do rào cản địa lý và nguy cơ can thiệp của Mỹ. Thay vào đó, cuộc đối đầu nhiều khả năng sẽ diễn ra dưới hình thức tấn công bằng tên lửa/UAV tầm xa, tấn công mạng, và sử dụng lực lượng ủy nhiệm để gây áp lực biên giới. Sự cân bằng này buộc cả hai bên phải hành động cẩn trọng, vì một sai lầm nhỏ cũng có thể kích hoạt sự leo thang không kiểm soát, đẩy toàn bộ khu vực Trung Đông vào vòng xoáy chiến tranh. Độc giả cần tiếp tục theo dõi sát sao tình hình địa chính trị phức tạp này để hiểu rõ hơn về những động thái quân sự và ngoại giao tiếp theo.

Tài liệu tham khảo

• Daily Mail
• NBC News
• Reuters
• Times of Israel
• Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council)
• King’s College London
• Nhận định từ Đại tá Mỹ về hưu Jonathan Sweet và chuyên gia an ninh Mark Toth